Thermometer en Suikerweger
Thermometer
Een Thermometer is een instrument waarmee men de temperatuur kan meten.
Meestal is het een glazen buis met aan de onderkant enn bolletje gevuldmet kwik.
Op of naast degesloten buis is de schaalverdeling aangebracht, die de temperatuur
in graden aangeeft. Kwik wordt meestal gekozen, omdat het in zuivere toestand
te verkrijgen is en omdat het in vloeibare toestand een vrije grote uitzettingscoëfficiënt
heeft en niet zo gauw bevriest of kookt.
Hoe warmer de substantie is waarvan de temperatuur gemeten moetworden, des te
hoger stijgt het kwik in de buis; het zet uit. Hoe kouder de substantie is,
des te meer krimpt het. De schaalverdeling wordt meestal vastgesteld, door eerst
het bolletje van de thermometer in smeltend ijs te houden en de stand van het
kwik op de glasbuis aan te tekenen. De thermometer wordt daarna in de damp van
kokend water gehangen en men brengt bij die stand van het kwik ook een teken
aan. Het eerste teken geeft het vriespunt van het water aan, het tweede het
kookpunt van water. Er zijn nu drie verschillende soorten thermometers, ieder
met een andere graadindeling:
1. De Zweedse geleerde Anders Celsius (1701 - 1744) verdeelde de afstand tusse de twee tekens in 100 graden. Hij plaatste het getal nul bij het vriespunt van water en het getal 100 bij het kookpunt van water.
2. De Pruisische natuurkundige Daniël Gabriël Fahrenheit (1686 - 1736) vond de naar hem genoemde schaalverdeling uit. Hij bepaalde de temperatuur van een mengsel van water, ijs en zout op 0° en de temperatuur van het bloed op 96°.
3. De Franse natuurkundige René Antoine Réaumur (1683 - 1757) verdeelde de afstand tussen de tekens van smeltend ijs en kokend water in 80 graden.
Hier volgt nog een vergelijking van de gradengetallen:
1. Celsius. De schaal geeft 0° aan als het vriespunt van water en
100° als koopunt van water;
2. Fahrenheit. De schaal geeft 32° aan als vriespunt van water en
212° als het kookpunt van water;
3. Réaumur. In dit geval geeft de schaal 0° aan als het vriespunt
van water en 80° als het kookpunt van water.
Deze verschillende indelingen werekn natuurlijk erg verwarrend en het zal voor de vakmensen daarom van belang zijn, te weten hoe we de graden om kan rekenen. Hier volgt de omrekening van de verschillende graden:
| Van Celsius in Réaumur | het getal met 4 vermenigvuldigen en door 5 delen |
| Van Celsius in Fahrenheit | het getal met 9 vermenigvuldigen, door 5 delen en er 32 bij optellen |
| Van Réaumur in Celsius | het getal met 5 vermenigvuldigen en door 4 delen |
| Van Réaumur in Fahrenheit | het getal met 9 vermenigvuldigen, door 4 delen en er 32 bij optellen |
| Van Fahrenheit in Celsius | 32 van het getal aftrekken, dan met 5 vermenigvuldigenen door 9 delen |
| Van Fahrenheit in Réaumur | van het getal 32 aftrekken, dan met 4 vermenigvuldigen en door 9 delen |
Voorbeelden:
| 100°C | = | 80 | °R | = | 212 | °F |
| 50°C | = | 40 | °R | = | 122 | °F |
| 37°C | = | 29,6 | °R | = | 8,6 | °F |
| 15°C | = | 12 | °R | = | 59 | °F |
| 0°C | = | 0 | °R | = | 32 | °F |
De suikerthermometer is een stevig instrument, dat men bij het suikerkoken gebruikt wanneer men de temperatuur van de oplossing wil vaststellen. Een suikerthermometer met de Fahrenheit-indeling begint meestal bij 50°F en stijgt tot 480°F. In Nederland wordt bij het koken van suikerstropen de Réaumur-thermometer gebruikt.
Suikerweger
De Franse chemicus Antoine
Baumé (1728 - 1804) vervaardigde een instrument, dat niet de temperatuur,
maar de dichtheid van oplossingen ten opichte van water bepaalt, de saccharimeter
(=suikermeter). Hij bestaat uit een buis van glas, die aan de onderkant verzwaard
is met een glazen bol gevuild met heel kleine hagelkorreltjes. De afgesloten
buis is aan de bovenkant tot een langespits uitgetrokken, waarin zich de schaalverdeling
bevindt, die van 0 tot 40 graden Baumé aangeeft. Doop men de meter in
water van 15°C, dan bevindt zich het nulpunt precies gelijk met het wateroppervlak.
Doopt men hem bijv. in een suikeroplossing, dan steekt de spits er bovenuit
en wel hoger naarmate de oplossing dikker is. Om te kunnen meten gebruikt men
een hoog, smal glas, dat met zoveel suikerstroop gevuld moet zijn, dat de 'suikerweger'
erin kan blijven zweven.
Enige feedback op dit artikel kan hier
Bron: Internationale Pâtisserie
